Negocjacje, na które patrzy świat - zwieńczy je pokój?

wp.pl | dodane 2010-09-02 (18:21)

A A A

Mahmud Abbas i Benjamin Netanjahu (fot. AFP / Chris Kleponis)

W USA rozpoczęły się bezpośrednie rozmowy pokojowe między Izraelem i Palestyną. Stanom Zjednoczonym zależy na jak najszybszym kompromisie. W rozmowie z Wirtualną Polską ekspert ds. Bliskiego Wschodu, dr Wiesław Lizak, analizuje czy pokój jest możliwy.

Sekretarz Stanu Hillary Clinton jasno określiła oczekiwania Stanów Zjednoczonych - negocjacje w ciągu roku powinny przynieść kompromis, którego ukoronowaniem będzie utworzenie państwa palestyńskiego. USA pozostawiają w gestii przywódców kwestie budzące najwięcej emocji - status Jerozolimy, granice Palestyny i określenie zasad wzajemnego dostępu do świętych miejsc. Zagadnienia te spędzają sen z powiek izraelskim i palestyńskim delegatom. Zwłaszcza, że obie strony hardo obstają przy swoich stanowiskach negocjacyjnych. Dlatego Stany Zjednoczone mają do odegrania dużą rolę w kolejnym akcie bliskowschodniego dramatu. Ich doświadczenie jako mediatora sporów międzynarodowych może nie tyle zaważyć na przebiegu negocjacji, co znacząco wpłynąć na ich kierunek. - Istotne jest to, jak tym razem zachowają się mediatorzy zewnętrzni i czy ich oddziaływanie okaże się skuteczne - podkreśla dr Lizak.

Bałagan na górze

Sprawnemu przebiegowi negocjacji nie sprzyja rozłam w palestyńskich władzach. Odmienne pomysły na ukonstytuowanie i organizację państwa palestyńskiego wysuwają radykalny Hamas i bardziej skłonne do kompromisu władze Autonomii Palestyńskiej. Prezydent Mahmud Abbas stara się przeciwdziałać atakom przypuszczanym przez radykałów. Ci z kolei mają za złe zarówno jemu jak i umiarkowanemu Fatahowi, że pobłażają władzom Izraela okupującym część palestyńskich ziem. Najświeższym przykładem jest oskarżenie przez Hamas władz Autonomii o próbę "usatysfakcjonowania Izraelczyków" aresztowaniem 150 członków Hamasu, który przyznał się do ostrzelania izraelskiego samochodu. W świetle tych oskarżeń, część społeczeństwa palestyńskiego może negatywnie zapatrywać się na ewentualne ustępstwa. Zwłaszcza, że Hamas cieszy się sporym poparciem i nie powinien być odsuwany na margines negocjacji. - Nawet jeśli uda się dojść do porozumienia z jedną stroną, pozostaje kwestia znalezienia płaszczyzny dialogu, a później wypracowania kompromisu z drugą - zauważa Wiesław Lizak. Wydaje się, że na straconej pozycji są palestyńscy radykałowie, którzy kontrolują Strefę Gazy. - Rodzi się pytanie, czy Izrael kiedykolwiek zaakceptuje Hamas jako ważną siłę polityczną i partnera negocjacji. Na razie nic na to nie wskazuje - ocenia Wiesław Lizak.

Prawicę przekonać trudniej

Ze strony Izraela również piętrzą się przeszkody. Reżyserem negocjacji jest rząd Izraela, będący koalicyjną mieszaniną partii prawicowych. - W Izraelu siły prawicowe postrzegane są jako mniej skłonne do kompromisu - stwierdza Wiesław Lizak. Zauważa jednocześnie, że "gdy prawica godziła się na kompromis, był on trwalszy". Oznacza to, że wszelkie ustalenia, które poczyni izraelska delegacja pod batutą Benjamina Netanjahu, mają szansę względnie trwale ustabilizować sytuację w regionie. Jednak czas, który wyznaczyły USA jako główny mediator jest zbyt krótki. - Strona palestyńska musiałaby iść na daleko idący kompromis co do swoich obecnych stanowisk negocjacyjnych - a tutaj na razie nie widać zasadniczych zmian. Mało prawdopodobnym jest, że w ciągu roku uda się to zmienić - zaznacza dr Lizak.

Cienki lód

Która strona wykazuje większą elastyczność w kwestii stawianych warunków? - Po doświadczeniach ostatniej dekady – wybuchu drugiej intifady i rozłamie wewnętrznym w łonie ruchu narodowego (na radykalny Hamas i umiarkowany Fatah) – wydaje się, że strona palestyńska jest bardziej skłonna do ustępstw - ocenia dr Lizak. Sukces polityczny, jak uważa ekspert, byłby dla Mahmuda Abbasa i jego świty podstawą dla większej legitymizacji władzy. Mógłby stać się również przeciwwagą dla rosnących wpływów Hamasu wśród Palestyńczyków. Jest to jednak kwestia niezwykle drażliwa - obecne władze stąpają po cienkim lodzie. - Są pewne granice ustępstw, które nie zostaną dobrze przyjęte przez stronę palestyńską - przekonuje dr Lizak. Konieczne jest znalezienie złotego środka, co w obliczu niestabilności sytuacji na Bliskim Wschodzie, będzie niezwykle trudne.

Zarówno po stronie izraelskiej jak i palestyńskiej rolę języczka u wagi odgrywają nastroje społeczne. W rozmowie z Wirtualną Polską dr Lizak kładzie nacisk na konieczność zmiany mentalności Izraelczyków i Palestyńczyków. Obie strony przekonane są o słuszności swych wartości - ostatecznie były im one wpajane przez ostatnich kilkadziesiąt lat. Konieczna jest zmiana, która "wymaga dojrzałości i zakorzenienia w świadomości (Izraelczyków i Palestyńczyków), że konieczne są ustępstwa, by coś zyskać" - przekonuje Lizak.

Wilk syty i owca cała?

Rozwiązaniem może być stworzenie u wschodnich granic Jerozolimy dzielnicy arabskiej, która stałaby się stolicą przyszłego państwa palestyńskiego. Dr Lizak uważa, że takie rozwiązanie mogłoby zadowolić obie strony. - Palestyńczycy formalnie mieliby swoją stolicę w Jerozolimie, a Izraelczycy zachowaliby swoją w dotychczasowym kształcie terytorialnym - konstatuje. Sztuczne dobudowanie części miasta może być początkiem drogi do pokojowego sąsiedztwa, jednak na pewno nie jej końcem - przeszkodą jest kluczowe zagadnienie dostępu do miejsc kultu muzułmanów i Żydów. - Najważniejsza jest tu kwestia regulacji dostępu do Wzgórza Świątynnego dla muzułmanów i to wymagałoby odrębnych ustępstw - zauważa Lizak.

Zobacz także: "Czy mamy mądrość i odwagę, by iść drogą pokoju?"

Dr Lizak uważa, iż szanse na to, że rozpoczynające się negocjacje ostatecznie zakończą konflikt palestyńsko-izraelski, są niewielkie. Jednocześnie ekspert podkreśla, że jest to kolejne światełko w ciemnym tunelu konfliktu. - Izraelczycy i Palestyńczycy muszą sobie uświadomić konieczność osiągnięcia kompromisu nawet za cenę ustępstw terytorialnych w kwestii Jerozolimy. Dzięki kolejnym negocjacjom społeczeństwa po obu stronach będą dojrzewały i za kilka lat, pod wpływem nacisków wspólnoty międzynarodowej, podejmą kolejną próbę dialogu. Z czasem uświadomią sobie, że porozumienie jest jedynym możliwym wyjściem. Rozmowy będą stopniowo kształtowały stany świadomości społeczeństw Izraela i Palestyny i myślę, że z czasem wykluje się z tego nieprzejednanego stanowiska bardziej racjonalne kształtowanie wzajemnego wizerunku, a ostatecznie - kompromis.

Aneta Wawrzyńczak, Wirtualna Polska

(aw)

TAGI: izrael, palestyna, negocjacje, usa, mahmud abbas, benjamin netanjahu, hamas, porozumienie

oceń

Podziel się

zobacz ranking wiadomości

wiadomości

multimedia

"Mamy mądrość i odwagę, by iść drogą pokoju?"

w innych serwisach WP

Opinie

Masz pomysł? Uwagi? Napisz do nas!

Nick

Masz konto na WP? Zaloguj się Nie masz konta? Załóż konto!

Twoja opinia

Pozostało znaków: 4000

[Pokaż regulamin]

REGULAMIN

ostatnio aktywne | najnowsze | najstarsze | najczęściej oceniane | najczęściej odpowiadane

Ocena: 0 [0]

~Michal [2010-09-03 15:33]

Promocja Obamy
Rozmowy przyniosa sukces w postaci podpisania porozumienia, za jakis miesiac. Obama bedzie sie mogl pochwalic przed wyborami jesiennymi. Dlaczego dopiero teraz negocjuja? Gdyby zaczeli wczesniej, to przed wyborami moznaby ocenic, ze cala akcja byla lipa. Podpisujac teraz nikt do momentu wyborow nie bedzie w stanie ocenic efektu. A efektu nie bedzie, bo Hamas nie uczestniczy w rozmowach. Duzo lania wody, zeby tylko wygrac wybory.

Negocjacje, na które patrzy świat - zwieńczy je pokój?

wiadomości

multimedia

w innych serwisach WP

Opinie

Izrael-Palestyna